Początek laktacji to dla każdej mamy zupełnie nowy etap, który niesie ze sobą wiele niewiadomych i wyzwań. Jednym z pierwszych doświadczeń, z którym spotykasz się w tym okresie, jest nawał pokarmu – naturalny proces, który może być niepokojący, jeśli nie wiesz, czego się spodziewać. Zrozumienie tego zjawiska, jego objawów i różnic z zastojem pokarmu pomoże Ci pewniej przejść przez te pierwsze, kluczowe dni karmienia piersią.

Czym jest nawał pokarmu i kiedy się pojawia?

Nawał pokarmu to naturalne zjawisko, które przeżywa większość mam po porodzie. To moment, kiedy Twoje piersi stają się pełniejsze i napięte – zazwyczaj między 3. a 5. dniem po porodzie. To znak, że Twój organizm rozpoczyna intensywną produkcję pokarmu, aby nadążyć za potrzebami dziecka.

Nie martw się – to zupełnie normalne! Większość kobiet doświadcza tego stanu. U niektórych nawał może być delikatny, a nawet niezauważalny, zwłaszcza gdy dziecko przez pierwsze dwie doby ssie intensywnie i regularnie.

Dlaczego piersi stają się tak pełne?

Po porodzie w Twoim ciele zachodzą duże zmiany hormonalne. Spadają hormony ciążowe, a wzrasta prolaktyna – hormon odpowiedzialny za produkcję mleka. Jednocześnie zwiększa się przepływ krwi w piersiach, co sprawia, że czujesz je jako bardziej pełne, napięte i cieplejsze.

Jak poznać, że to nawał pokarmu?

Twoje ciało da Ci jasne sygnały:

• piersi są bardziej pełne i lekko twarde w obu piersiach jednocześnie,
• czujesz dyskomfort w całych piersiach, nie tylko w jednym miejscu,
• może nieznacznie wzrosnąć temperatura (zwykle nie przekracza 38°C i trwa maksymalnie dobę),
• brodawki mogą stać się trudniejsze do uchwycenia,
• skóra na piersiach jest napięta,
• masz wrażenie, że piersi są cięższe.

Jak sobie pomóc podczas nawału?

Sprawdzone sposoby na ulgę

Najważniejsze to częste, regularne karmienie! Na żądanie Twoje oraz dziecka. Im częściej przystawisz dziecko, tym szybciej nawał minie. Mamy, które karmiły częściej przez pierwsze dwa dni, rzadziej miały trudności z opanowaniem nawału.

Przed karmieniem:

• delikatnie odciągnij trochę mleka dłonią, żeby zmiękczyć brodawkę,
• spróbuj zmiękczyć otoczkę i brodawkę – delikatnie dociskaj palcami wokół brodawki przez 30-60 sekund, żeby ułatwić dziecku głębokie przystawienie do piersi.

Po karmieniu:

• przyłóż zimny kompres na 10 minut (możesz użyć mrożonych żelowych kompresów, nigdy bezpośrednio na skórę – zastosuj np. pieluszkę tetrową), omijając brodawkę,
• zimny kompres możesz stosować także pomiędzy karmieniami, jeśli pełność piersi pojawia się dość szybko,
• noś wygodny, dobrze dopasowany biustonosz bez fiszbin, ale nie jest to konieczne.

Czego unikać – częste błędy

W czasie nawału pokarmu wiele mam popełnia błędy, które mogą pogorszyć sytuację. Często wynikają one z chęci szybkiej ulgi lub nieprawdziwych przekonań przekazywanych przez bliskich. Oto najczęstsze pułapki, których warto unikać:

1. Nie używaj ciepłych kompresów – zwiększą obrzęk, a to utrudni wypływ pokarmu z piersi.
2. Nie masuj piersi – możesz uszkodzić delikatną tkankę gruczołową.
3. Nie przestawaj karmić – to tylko pogorszy sytuację. W tym momencie długie przerwy w karmieniu (np. 4-5 godzinne) są niewskazane.
4. Nie ograniczaj picia – ilość płynów nie wpływa na produkcję mleka.

Jak karmić, gdy piersi są bardzo pełne?

Może być trudniej, ale da się! Oto dwa sprawdzone sposoby:

• zanim przystawisz dziecko, zmiękcz brodawkę ręcznym odciągnięciem mleka dłonią,
• jeśli dziecko ma problem z przystawieniem do piersi, użyj techniki zmiękczania otoczki i brodawki.

Kiedy sięgnąć po laktator?

Pamiętaj – zawsze możesz zastosować ręczne odciąganie pokarmu dłonią.

Laktator używaj tylko wtedy, gdy:

• dziecko nie może się przystawić mimo kilkukrotnych prób,
• pierś mimo prawidłowego ssania przez dziecko nadal jest dla Ciebie nieprzyjemna lub bolesna,
• jesteś rozdzielona z dzieckiem,
• ręczne odciąganie nie pomaga.

Ważne: Ostrożnie z laktatorem – może to zwiększyć produkcję mleka i przedłużyć nawał. Sesje powinny być krótkie, nawet 3-5 minut, tylko aby uzyskać rozluźnienie w piersi.

Jeśli jesteś rozdzielona z dzieckiem, to w nawale robisz pełną sesję odciągania przez 15 minut – nie stosujesz krótkich sesji!

Czy można przestymulować piersi?

Tak! To częsty błąd. Nadmierne odciąganie mleka w nawale może sprawić, że organizm będzie produkował jeszcze więcej mleka, a nawał będzie trwał dłużej.

Nawał czy zastój – jak odróżnić?

O nawale pokarmu możemy mówić wtedy, gdy:

• obie piersi jednocześnie są pełne i twarde,
• pojawia się 3-5 dni po porodzie,
• lekka temperatura (poniżej 38°C, trwa krócej niż doba),
• całe piersi są równomiernie twarde,
• leczenie: częste karmienie, zimne kompresy.

Z kolei zastój pokarmu objawia się następująco:

• zazwyczaj tylko jedna pierś jest twarda (może być nawet tylko fragment),
• może pojawić się w każdym momencie karmienia,
• wysoka temperatura (powyżej 38°C, trwa dłużej),
• wyczuwalne stwardnienie w konkretnym miejscu.

Kiedy skonsultować się z doradcą laktacyjnym?

Nawał pokarmu to naturalny proces, ale czasem może wymagać profesjonalnej pomocy. Nie wahaj się skontaktować z doradcą laktacyjnym, jeśli sytuacja wykracza poza typowe objawy lub trwa dłużej niż zwykle. Oto sygnały ostrzegawcze:

• temperatura przekracza 38°C i trwa dłużej niż dobę,
• masz objawy grypopodobne,
• skóra na piersi staje się czerwona lub gorąca,
• objawy nie mijają po 2-3 dniach.

Pamiętaj – to minie!

Nawał pokarmu to przejściowy etap, który zazwyczaj trwa 2-3 dni. To znak, że Twój organizm dobrze rozpoczął proces laktacji. Bądź cierpliwa ze sobą, proś o pomoc bliskich i pamiętaj – każda mama przez to przechodzi!

Najważniejsze: Częste karmienie to Twój najlepszy sojusznik. Im więcej dziecko będzie ssać, tym szybciej wszystko wróci do normy.